psalmen

Eind 2022 werd ik tijdens een preek over een psalm getroffen door een spreekwoord dat zeven lettergrepen had. Dat resulteerde in het schrijven van een tanka over die psalm. Kort daarvoor had ik een aantal tanka's  geschreven voor de uitgave van het boek Natuurlijk dichter bij bloemen.

Een tanka is een lyrisch gedicht, bestaande uit vijf regels met doorgaans 5-7-5-7-7 lettergrepen, zonder bedoeld rijm of vastgestelde maat.

Uitdagend was het om zo met een psalm, met Bijbelse poëzie, bezig te zijn. Na die ene tanka volgden er meer. Eerst bracht ik een aantal mij bekende psalmen onder woorden in de eenendertig lettergrepen van een tanka. Niet als een samenvatting, maar ik heb in de taal van nu weergegeven wat het lezen van die psalm bij mij naar boven bracht. Daarna vroeg ik bekenden naar hun favoriete psalm om daar een tanka bij te schrijven. Veel herinneringen en emoties kwamen daarbij aan het licht.

Gaandeweg kregen de psalmen steeds meer betekenis voor mij. Niet alleen leerde ik God beter kennen, maar door die verbinding met God kreeg ik mezelf duidelijker in het oog omdat de psalmen een spiegel zijn waarin alle menselijke emoties naar voren komen die ik ook als de mijne herken: vreugde, aanvechtingen en angsten, verlangen, gemis, verstilling, hoop, woede, jaloezie, erkenning, eenzaamheid, ellende, onrecht, liefde en dankbaarheid. Juist deze meerstemmigheid geeft aan dat deze verzen het hele leven omvatten.

Het is een gids waarmee we het hedendaags geweld 'in Gods naam' aan kunnen, onderweg naar die magnifieke psalmenreeks (psalm 145-150) als alle klachten en ellende voorbij zullen zijn.

Hieronder kunt u  een aantal voorbeelden zien van mijn tanka's bij psalmen.

In ruim twee jaar schreef ik bij alle 150 psalmen een tanka. Momenteel lijkt het erop dat  deze tanka's volgend jaar in een bundel zullen verschijnen. Ik houd u op de hoogte.

Natuurlijk heb ik me in de jaren dat ik hiermee bezig was ook verdiept in Het Boek der Psalmen. Die informatie past niet  bij de uitgave die wij op het oog hebben, maar zal via een link naar deze website verwijzen. De mensen die geïnteresseerd zijn kunnen die informatie hieronder  lezen.

Geschiedenis

De boektitel 'psalmen' vindt zijn oorsprong niet in de Hebreeuwse grondtekst, maar in de oude Griekse vertaling ervan, de Septuaginta. In deze vertaling heet het boek 'psalmos' en betekent 'liederen begeleid door een snaarinstrument'. De Hebreeuwse titel van het boek is Tehiliem. Dit woord betekent lofprijzing. Dit kan verwondering opwekken omdat niet alle psalmen het karakter hebben van een lofprijzing. Maar we kunnen God ook prijzen door hem onze klachten te laten horen en zo ons vertrouwen op Hem te stellen.

Dit boek is ontworpen als een gebedenboek voor Gods volk terwijl ze wachten op de komst van de Messias en de vervulling van Gods beloften.

Omdat volgelingen van Paulus en nieuw gestichte gemeenten in het Romeinse Rijk lagen, werden de psalmen vertaald in het Latijn. Het was de hervormer Maarten Luther die de psalmen in de volkstaal vertaalde en er nieuwe melodieën bij maakte. Johannes Calvijn vond de gemeentezang een van de belangrijkste dingen in het leven van de kerk. Aan getalenteerde musici vroeg hij of zij 'verheven' melodieën wilden maken voor de in het Frans vertaalde psalmen. Intussen had in ons land jonkheer Willem van Zuylen van Nijevelt de 150 psalmen tot verzen-met-rijm omgesmeed en daaraan bestaande melodieën van volksliederen gekoppeld. Men noemde deze populaire bundel (die in 1540 verscheen) de Souterliedekens. Het was geen kerk- , maar volksmuziek, waarvan de woorden teruggrepen op de Bijbel. Dankzij Petrus Datheen konden de Protestanten in de Lage Landen vier jaar later, in 1566, ook de en in hun eigen taal en op een welluidende melodie zingen, want hij vertaalde het Franse psalmboek in het Nederlands.

De 'Statenberijming', de berijming van 1773 nam tweehonderd jaar later de fakkel over. In de negentiende eeuw was er soms sprake van harde onderdrukking en gaven de psalmen aan velen moed en troost.Sindsdien zijn er diverse psalmberijmingen geweest, die sinds 1973 deel uit maken van het Liedboek voor de Kerken.

Onderverdeling van de psalmen

De psalmen worden in vijf boeken verdeeld, zoals ook de Thora van Mozes vijf boeken beslaat. Elk boek wordt met een doxologie (lofverheffing, zoals amen of halleluja) afgesloten. Psalm150 sluit het Boek der psalmen af met één grote lofverheffing over het hele psalmenboek tot eer van God.

Auteurs van de psalmen

Inhoudsopgave d.w.z De titels van de tanka's

eerste boek: psalm 1-41

1: kruispunten

2: goddelijk geweld

3: schutse

4: bescherming

5: ochtendzang

6: kwijtschelding

7: woorden zaaien

8: wij kleine mensen

9: de roep om recht

10: driest gebed

11: op je post blijven

12: mooie woorden

13: hoe lang nog voor Bram

14: blindganger

15: leven op niveau

16: trefzeker

17: pleitbezorger

18: diepste identiteit

19: ode aan gods woord

20: strijd aangaan

21: heilzaam licht

22: blijf mij niet ver

23: houvast

24: heel de aarde

25: verborgen omgang

26: doe mij recht

27: kind aan huis voor Inge

28: tref mij niet

29: zeven maal die stem

30: een nieuw verstaan

31: mijn sterkte

32: op gerucht

33: de goede tijding

34: geloof het

35: eerloos treft weerloos

36: onpeilbaar diep

37: ouder voor Wiebrand

38: teloorgang

39: bij u te gast

40: hier ben ik voor Annelies

41: klacht en kracht

tweede boek: psalm 42-72

42: ontrust

43: van bovenaf voor mijn moeder

44: provocatie

45: bruiloftslied

46: valor moed voor Maribel

47: vreugde

48: een veilig huis

49: onontkoombaar

50: schraal licht

51: tweede kans

52: tegenstelling

53: laat het maar voor Pieter

54: zie mij aan

55: diep gegriefd

56: de angst voorbij

57: vanuit het duister

58: schreeuw om recht

59: arglistig

60: tegenstand

61: overview

62: een vaste rots

63: dankensstof

64: welverdiende loon

65: verzadigd

66: grote schoonmaak

67: tot zegen zijn

68: vreugde

69: heb erbarmen

70: god help!

71: in het laatste

72: royaal gebaar

derde boek: 73-89

73: huis te vrede voor Margriet

74: gebed vol lef

75: volle wijn

76: shalom

77: van meet af aan

78: geloofsschool

79: reflectie

80: keer ons lot

81: open je mond voor Gea

82: doe wel

83: zwijg niet

84: mens onderweg voor Ineke van V.

85: omkeer

86: intens gebed

87: open huis

88: ten hemel schreiend

89: vader van mensen

vierde boek: psalm 90-106

90: haar toevlucht voor Klazien

91: veilige schuilplaats

92: stabiliteit

93: van alle tijden

94: vergelding

95: laat je leiden

96: uw koninkrijk kome

97: voor ons allen

98: een nieuw lied

99: driewerf heilig

100: uitnodiging

101: gedragscode

102: vurige wens

103: bevoorrecht

104: schets

105: in lichterlaaie

106: onvermoeibaar

vijfde boek: psalm 107-150

107: geef acht

108: bereidheid voor Jan B.

109: in weerwil van

110: onwrikbare belofte

111: gaan met god

112: beelddrager

113: luister

114: durf te gaan

115: god en goden

116: toegenegen oren voor Annemarie

117: de hooipsalm

118: niet te doorgronden

119: gids onderweg voor Dirk

120: heilige onrust

121: zware voeten

122: die open deur

123: wees genadig

124: votum

125: de tijd trotseren

126: tranen en gejuich

127: een goed leven

128: gods gunfactor

129: die ene is er bij

130: bevrijding voor Kirstine

131: god geeft genoeg

132: onverdroten

133: goed en vreugdevol hine ma tov

134: overgave

135: in tal van talen

136: door alles heen

137: verzet

138: gesterkt

139: overal nabij voor Hans

140: schep veiligheid

141: spreken en zwijgen

142: mijn toevlucht

143: ten einde raad-boetepsalm

144: vrij van zorgen

145: tehillah

146: niet op eigen kracht

147: majeur

148: opdracht

149: nadering

150: halleluja